ท่ามกลางการก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบของประเทศไทย จำนวนผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมและโรคอัลไซเมอร์มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทว่าผู้ป่วยจำนวนมากยังติดกับดัก “ไม่ได้รับการวินิจฉัยอย่างเป็นทางการ” ทำให้พลาดโอกาสทองในการวางแผนดูแลรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และส่งผลกระทบต่อระบบสาธารณสุขในระยะยาว
ในงานเสวนา “เจาะเลือดไขความลับสมอง มิติใหม่ของการตรวจอัลไซเมอร์” ที่จัดขึ้นในงานประชุมวิชาการเทคนิคการแพทย์แห่งประเทศไทย (48th ACMTT 2026) โดยความร่วมมือของ บริษัท โรช ไดแอกโนสติกส์ (ประเทศไทย) จำกัด เหล่าแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ได้ร่วมกันเปิดมุมมองใหม่เพื่อปิดช่องว่างในการวินิจฉัยโรคนี้
นพ.ชัยศักดิ์ ดำริการเลิศ แพทย์เฉพาะทางด้านโรคความจำ ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล ชี้ให้เห็นว่า คนไทยยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับโรคอัลไซเมอร์ โดยมักมองว่าอาการหลงลืมเป็นเรื่องปกติของผู้สูงอายุ แต่ในความเป็นจริง อัลไซเมอร์เป็นโรคทางชีววิทยาของสมองที่เกิดจากโปรตีนสะสมผิดปกติ ซึ่งเกิดขึ้นหลายปีก่อนแสดงอาการ
ที่ผ่านมา อุปสรรคสำคัญของการวินิจฉัยคือข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีที่ซับซ้อนและเข้าถึงยาก เช่น การตรวจ PET Scan หรือการเจาะน้ำไขสันหลัง ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากเข้าไม่ถึงการตรวจในช่วงแรกที่เริ่มมีอาการ
ปัจจุบัน วงการแพทย์กำลังเปลี่ยนผ่านไปสู่การใช้ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพจากเลือด (Blood-based Biomarkers) เช่น การตรวจสาร pTau181 ซึ่งเป็นนวัตกรรมการตรวจเลือดที่สะดวก เข้าถึงได้ง่าย และมีประสิทธิภาพสูง เทคโนโลยีนี้จะเข้ามาเป็นด่านแรกในระบบบริการสุขภาพ ช่วยคัดแยกผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงต่ำออกไปได้อย่างแม่นยำ และส่งต่อเฉพาะผู้ที่มีความเสี่ยงสูงไปตรวจยืนยันเพิ่มเติมกับแพทย์เฉพาะทาง ซึ่งเป็นการจัดลำดับขั้นการรักษาที่ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลเร็วขึ้น และลดภาระของระบบสาธารณสุข
ความสำเร็จในการรับมือกับโรคอัลไซเมอร์ยุคใหม่ จำเป็นต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของทีมสหสาขาวิชาชีพ โดยเฉพาะ “นักเทคนิคการแพทย์” ที่มีบทบาทสำคัญในการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการให้ได้มาตรฐานและแม่นยำ เพื่อส่งต่อข้อมูลที่มีคุณค่าให้แพทย์ใช้ในการวางแผนการรักษาได้อย่างทันท่วงที
การบูรณาการนวัตกรรมการตรวจเลือดและสร้างความร่วมมือในวงการสาธารณสุขครั้งนี้ ถือเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับการดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์ และเพิ่มขีดความสามารถในการรองรับสังคมสูงวัยของประเทศไทยได้อย่างยั่งยืน
สำหรับผู้ที่สนใจสามารถรับชมงานเสวนาย้อนหลังเพื่อศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ https://youtu.be/qz2riBFLN28
