สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หรือ ETDA เปิดเผยรายงานสถิติรับเรื่องร้องเรียนปัญหาออนไลน์ผ่านศูนย์ช่วยเหลือและจัดการปัญหาออนไลน์ หรือ 1212 ETDA ในช่วง 8 เดือนแรกของปี 2569 (มกราคม–สิงหาคม) มียอดรับเรื่องรวม 23,525 เรื่อง ลดลง 14.06% หรือลดลง 3,850 เรื่อง เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2568 ที่มีจำนวน 27,375 เรื่อง โดยทางศูนย์ฯ ได้ดำเนินการแก้ไขปัญหาเสร็จสิ้นแล้ว 23,227 เรื่อง คิดเป็น 98.74% และมีอัตราความพึงพอใจของผู้ใช้บริการอยู่ที่ 96.93%
ดร.ชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการ ETDA ระบุว่า โครงสร้างของปัญหาออนไลน์เริ่มส่งสัญญาณเปลี่ยนทิศทางอย่างชัดเจน โดย 5 อันดับเรื่องร้องเรียนที่พบมากที่สุดในช่วง 8 เดือนแรกของปี 2569 ได้แก่
- อันดับ 1 ปัญหาเว็บไซต์ผิดกฎหมาย 8,309 เรื่อง (35.32%) แซงขึ้นมาเป็นอันดับหนึ่ง
- อันดับ 2 ปัญหาซื้อขายออนไลน์ 7,548 เรื่อง (32.09%)
- อันดับ 3 ปัญหาอื่นๆ และการสอบถามข้อสงสัย 2,286 เรื่อง (9.72%)
- อันดับ 4 ปัญหาด้านการประกอบธุรกิจอย่างไม่เป็นธรรม 2,073 เรื่อง (8.81%)
- อันดับ 5 ปัญหาด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล 1,677 เรื่อง (7.13%)
แม้ภาพรวมเรื่องร้องเรียนจะลดลง แต่ประเด็นปัญหาจากบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลกลับเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยช่วง 8 เดือนแรกของปี 2569 มีเรื่องร้องเรียนกลุ่มนี้ 4,034 เรื่อง เติบโตขึ้น 42.95% หรือเพิ่มขึ้น 1,212 เรื่อง เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน
หากดูข้อมูลสะสมตั้งแต่ปี 2566–2569 รวม 10,514 เรื่อง (แก้ไขแล้ว 99.75%) ปัญหาหลักที่พบจากแพลตฟอร์มดิจิทัลยังคงเป็นเรื่องการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล 51.97% (5,464 เรื่อง) และการประกอบธุรกิจอย่างไม่เป็นธรรม 43.68% (4,593 เรื่อง) ส่วนปัญหาการเรียกรถผ่านแอปพลิเคชันมีสัดส่วน 2.70% (284 เรื่อง)
ข้อมูลเชิงลึกด้านช่วงวัยของผู้ร้องเรียนสะสมปี 2566–2569 ชี้ว่า กลุ่มวัยทำงานตกเป็นเป้าหมายและเผชิญปัญหาออนไลน์มากที่สุด รวมกันถึง 72.23% แบ่งเป็นกลุ่ม Gen Y (อายุ 29–44 ปี) สูงสุดที่ 43.20% และ Gen X (อายุ 45–60 ปี) 29.03% ตามมาด้วยกลุ่ม Gen Z (อายุ 16–28 ปี) 18.66% กลุ่ม Baby Boomer (อายุ 61–79 ปี) 8.98% และ Gen Alpha (อายุต่ำกว่า 15 ปี) 0.13%
ปัจจัยที่ทำให้กลุ่ม Gen Y และ Gen X เผชิญความเสี่ยงสูง มาจากพฤติกรรมการใช้งานแพลตฟอร์มและทำธุรกรรมออนไลน์อย่างต่อเนื่อง จึงเสี่ยงต่อการหลอกลวง การรั่วไหลของข้อมูลสำคัญ เช่น หมายเลขบัตรประชาชน เบอร์โทรศัพท์ และรหัส OTP รวมถึงการเผลอกดลิงก์ปลอมนำไปสู่การเข้าถึงบัญชีโดยมิชอบ
ทั้งนี้ ปัญหาการซื้อขายออนไลน์ยังคงเป็นปัญหาที่ทุกเจเนอเรชันตั้งแต่ Gen Alpha จนถึง Baby Boomer ประสบเหมือนกัน โดยรูปแบบกลโกงมีความซับซ้อนขึ้น มีการนำเทคโนโลยี AI มาช่วยสร้างภาพและข้อมูลปลอมที่ดูสมจริงเพื่อโน้มน้าวใจ
รูปแบบภัยคุกคามออนไลน์สำคัญที่ ETDA ชี้ว่ามีแนวโน้มเพิ่มขึ้นและต้องจับตาใกล้ชิดในปี 2569 ประกอบด้วย
- กลโกงซื้อขายสินค้าเกษตรและผลไม้ตามฤดูกาล: ใช้ภาพสวยเกินจริงเพื่อชักชวนให้สั่งซื้อ แต่ผู้บริโภคกลับได้รับสินค้าไม่ได้คุณภาพ เน่าเสีย หรือไม่ได้รับสินค้าตามข้อตกลง
- ภัยแอปพลิเคชันเงินกู้ผิดกฎหมาย: มีการโอนเงินเข้าบัญชีโดยที่เหยื่อไม่ได้ขอกู้ จากนั้นเรียกเก็บดอกเบี้ยเกินอัตรากฎหมาย และข่มขู่ทวงหนี้หรือขู่เผยแพร่ข้อมูลส่วนบุคคล
- การหลอกลวงผ่านเว็บไซต์พนันออนไลน์: ชักชวนให้โอนเงินเข้าระบบเพื่อเล่นพนัน แต่บล็อกการถอนเงินหรือไม่คืนเงินแก่ผู้เสียหาย
ความเสี่ยงออนไลน์ในปัจจุบันกำลังเปลี่ยนผ่านจากปัญหาระดับบุคคลไปสู่ปัญหาเชิงระบบของบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับความโปร่งใสของเงื่อนไข เงื่อนไขค่าธรรมเนียม และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
–TikTok ผนึกภาครัฐเปิดตัวแคมเปญ #วัยทีนรู้ทัน ชูคู่มือความปลอดภัยดิจิทัลฉบับครอบครัว
