เทคโนโลยีควอนตัม (Quantum Technology) กำลังก้าวเข้ามาเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการประมวลผลและแก้ปัญหาที่มีความซับซ้อนสูง ซึ่งส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ระดับโลกอย่างมีนัยสำคัญ ล่าสุด ประเทศไทยได้เดินหน้าเตรียมความพร้อมเชิงรุกผ่าน Quantum Club Thailand (QCT) แพลตฟอร์มความร่วมมือระดับประเทศ เพื่อเปลี่ยนผ่านจากการสร้างการรับรู้ (Awareness) สู่การสร้างขีดความสามารถที่ใช้งานได้จริง (Capability) ตลอดจนการพัฒนาบุคลากร งานวิจัย และระบบนิเวศความร่วมมือให้พร้อมก่อนเทคโนโลยีแห่งอนาคตจะมาถึงอย่างเต็มรูปแบบ
Quantum Club Thailand เกิดจากการบูรณาการความร่วมมือระหว่างกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.), เครือเจริญโภคภัณฑ์, อไรซ์, ทรู คอร์ปอเรชั่น, เครือข่ายมหาวิทยาลัยและนักวิจัยชั้นนำ (QTIC) ที่รวบรวม 17 สถาบันอุดมศึกษา และ qBraid ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มซอฟต์แวร์ควอนตัมชั้นนำจากสหรัฐอเมริกา เพื่อเชื่อมโยงภาครัฐ สถาบันการศึกษา นักวิจัย ภาคอุตสาหกรรม สตาร์ทอัพ และพันธมิตรเทคโนโลยีระดับสากล ปัจจุบันมีสมาชิกร่วมขับเคลื่อนมากกว่า 130 ราย จาก 6 กลุ่มหลัก
เอกราช ปัญจวีณิน หัวหน้าสายงานวิจัยและนวัตกรรม บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) เปิดเผยว่า เป้าหมายหลักของ Quantum Club Thailand ไม่ใช่การวัดผลด้วยจำนวนกิจกรรมหรือจำนวนสมาชิก แต่เป็นการสร้างบุคลากรที่มีทักษะ (Talent), การพัฒนา Use Cases ภาคธุรกิจ, การเสริมขีดความสามารถด้านงานวิจัย (Research Capability) และการสร้างระบบนิเวศ (Ecosystem) ที่แข็งแกร่ง ทั้งนี้ การผนึกกำลังกับ qBraid ช่วยให้ไทยสามารถเข้าถึงระบบประมวลผลควอนตัมจริง (QPU) ในรูปแบบคลาวด์และโมเดลไฮบริด (Hybrid Computing) ผ่านการบอกรับสมาชิก (Subscription) โดยไม่จำเป็นต้องลงทุนซื้อเครื่องคอมพิวเตอร์ควอนตัมมูลค่ามหาศาล ทำให้การทดลอง วิจัย และต่อยอดเทคโนโลยีทำได้รวดเร็วและทั่วถึงยิ่งขึ้น
แพลตฟอร์มดังกล่าวขับเคลื่อนผ่าน 3 Program Engines ที่เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ ได้แก่:
- QUANTUM ACADEMY (Build People): มุ่งสร้างและพัฒนาบุคลากรที่สามารถนำเทคโนโลยีควอนตัมไปประยุกต์ใช้งานได้จริง ผ่านหลักสูตรและมาตรฐานการรับรอง Quantum Ready Thailand (QRT) Certification ซึ่งแบ่งออกเป็น 4 ระดับ คือ Foundation, Practitioner, Specialist (เจาะลึกเฉพาะอุตสาหกรรม เช่น โทรคมนาคม การเงิน สาธารณสุข) และ Architect สำหรับการออกแบบระบบและพัฒนาโมเดลเชิงลึก โดยรุ่น Foundation รุ่นแรกเปิดรับ 50 ที่นั่ง ได้รับความสนใจจนเต็มจำนวน และมีกำหนดเริ่มเรียนในวันที่ 16 ตุลาคม 2569 ในรูปแบบไฮบริด พร้อมเตรียมขยายสู่คอมมูนิตี้นักพัฒนาและวิศวกรภาคเอกชนในต้นปีถัดไป
- QUANTUM INDUSTRY (Build Use Cases): มุ่งเน้นการแก้ปัญหาจริงในภาคอุตสาหกรรม โดยเริ่มจาก Use Case สู่การทดสอบ Proof of Concept (POC), โครงการนำร่อง (Pilot) และการเปรียบเทียบผลลัพธ์กับระบบคอมพิวเตอร์แบบดั้งเดิม (Classical) หรือระบบผสมผสาน (Hybrid) โดยมีโครงการนำร่องที่สำคัญคือ Telecom Network Optimization ของทรู คอร์ปอเรชั่น ที่นำการประมวลผลควอนตัมมาทดสอบร่วมกับเทคโนโลยี Digital Twin เพื่อบริหารจัดการความซับซ้อนของโครงข่าย 5G/6G การจัดสรรคลื่นความถี่ เสาสัญญาณ ความหนาแน่น และความต้องการใช้ข้อมูลแบบเรียลไทม์ 24×7 ควบคู่ไปกับการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน (Energy Optimization) และการเตรียมความพร้อมด้านความปลอดภัยโครงข่าย
- QUANTUM LAB (Build Ecosystem): สร้างพื้นที่กลางสำหรับเชื่อมโยงนักวิจัย ผู้เชี่ยวชาญ และภาคธุรกิจเข้าด้วยกัน เปลี่ยนบทสนทนาเป็นโครงการความร่วมมือที่เกิดขึ้นจริง โดยเริ่มจากการจัดงาน Q’Lab Open Circle #001 เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2569 ที่ผ่านมา ซึ่งมีผู้แทนจากภาครัฐ ภาคการศึกษา เช่น หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) และภาคเอกชนระดับโลกอย่าง IBM เข้าร่วมระดมความคิดเห็นเพื่อกำหนดทิศทางยุทธศาสตร์ และวางแผนต่อยอดสู่ Focus Circle และ Build Lab ต่อไป
นอกจากนี้ แพลตฟอร์มยังโฟกัสการพัฒนาขีดความสามารถใน 4 กลุ่มเทคโนโลยีหลัก (Technology Domains) ได้แก่
- Quantum Optimization การคำนวณและเพิ่มประสิทธิภาพสำหรับโจทย์ที่มีความซับซ้อนสูงในระยะเวลาที่สั้นลง
- Quantum Simulation การจำลองโครงสร้างวัสดุ โมเลกุล และยารักษาโรคที่ต้องประมวลผลข้อมูลมหาศาล
- Quantum AI การเพิ่มขีดความสามารถในการประมวลผลของปัญญาประดิษฐ์ให้ก้าวกระโดด ตลอดจนการใช้ตรวจสอบและกำกับดูแลระบบ AI
- Quantum Security การพัฒนาระบบความปลอดภัยและการเข้ารหัสลับยุคหลังควอนตัม (Post-Quantum Cryptography: PQC) เพื่อป้องกันภัยคุกคามทางไซเบอร์จากการถอดรหัสข้อมูลในอนาคต
สำหรับก้าวต่อไป Quantum Club Thailand มีแผนขยายการทดสอบ Use Cases ไปยังภาคธุรกิจอื่นที่มีศักยภาพสูง เช่น ภาคการเงินการธนาคาร (Finance) ห่วงโซ่อุปทานและโลจิสติกส์ การแพทย์และชีววิทยาศาสตร์ ตลอดจนพลังงาน เพื่อสร้างผลลัพธ์เชิงรูปธรรม (Real Impact) สร้างทรัพย์สินทางปัญญาของประเทศ และเตรียมความพร้อมให้เศรษฐกิจไทยเติบโตได้อย่างมั่นคงบนเวทีเศรษฐกิจควอนตัมระดับโลก
