กระทรวงคมนาคมสรุปผลการตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีอุบัติเหตุรุนแรงในโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ 2 เหตุการณ์ ได้แก่ เหตุการณ์เครนก่อสร้างรถไฟความเร็วสูงไทย-จีน พังถล่มทับขบวนรถไฟที่สถานีสีคิ้ว และกรณีคานปูนพร้อมเครนพังถล่มบนทางหลวงพิเศษหมายเลข 82 (M82) ถนนพระราม 2 โดยผลการสอบสวนทางนิติวิศวกรรมชี้ชัดว่า อุบัติเหตุทั้งสองพื้นที่ไม่ได้เกิดจากเครื่องจักรพังทลาย แต่เกิดจากความล้มเหลวของระบบควบคุมความปลอดภัย และความผิดพลาดขั้นรุนแรงของผู้ปฏิบัติงานหน้างาน
สรุปปมเครนถล่มสีคิ้ว: ช่างข้ามโปรโตคอล-วิศวกรเซ็นอนุมัติย้อนหลัง
อุบัติเหตุเครนถล่มทับขบวนรถไฟที่สถานีสีคิ้ว ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 31 ราย บาดเจ็บ 71 ราย และต้องปิดเส้นทางเดินรถนาน 10 วัน มีสาเหตุหลักมาจากความบกพร่องในระบบการทำงานหน้างาน ช่างได้เลื่อนเครน (Launcher) ไปข้างหน้าโดยไม่มีการขยับจุดรองรับน้ำหนักส่วนกลาง (Middle Support) มาประคองไว้ตามขั้นตอนที่ถูกต้อง ส่งผลให้บาร์รับน้ำหนัก (TP Bar) เกิดการฉีกขาดเนื่องจากรับน้ำหนักมหาศาลไม่ไหว โครงสร้างเหล็กจึงร่วงลงมาทับโบกี้รถไฟที่วิ่งมาด้วยความเร็ว 115 กิโลเมตรต่อชั่วโมง โดยมีช่วงเวลาวิกฤตก่อนการปะทะเพียง 1.88 วินาทีเท่านั้น
นอกจากความผิดพลาดขณะปฏิบัติงานแล้ว การตรวจสอบเชิงระบบยังพบว่าผู้รับจ้างไม่ได้ขออนุญาตปฏิบัติงาน (Work Permit) และไม่มีการประสานขอปิดช่วงเวลาเดินรถ (Window Time) เพื่อเคลียร์พื้นที่ด้านล่างในขณะทำงาน รวมถึงใบ ปจ.1 (ใบรับรองความปลอดภัยเครื่องจักร) ของเครนบางตัวหมดอายุ ที่สำคัญที่สุดคือวิศวกรควบคุมงานของบริษัทที่ปรึกษาไม่ได้ลงตรวจหน้างานจริง แต่ใช้วิธีเซ็นเอกสารอนุมัติย้อนหลังหลังจากที่ทำงานไปแล้ว
สรุปปมคานปูนถล่มพระราม 2: วางซัพพอร์ตผิดแบบ-อุณหภูมิเปลี่ยนทำเครนคว่ำ
สำหรับอุบัติเหตุคานปูนและเครนพังถล่มบนถนนพระราม 2 (M82 ตอน 7) ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 2 ราย และบาดเจ็บ 2 ราย ผลการวิเคราะห์พบข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นพร้อมกัน 3 ประเด็นหลัก โดยเริ่มจากการวางขาเครนผิดตำแหน่งไปวางบนส่วนคอนกรีตที่บางจนเนื้อคอนกรีตแตกร้าว ร่วมกับการแก้ปัญหาหน้างานช่วงทางโค้งลาดเอียงโดยนำแผ่นเหล็กหนา (Shim box) มาซ้อนกันถึง 8 ชั้นจนสูงเกือบ 1 เมตร ทำให้โครงสร้างขาดเสถียรภาพ
ประเด็นถัดมาคือผู้รับจ้างติดตั้งขาเครนผิดไปจากแบบแปลน โดยปรับระบบการยึดจากระบบ Pin กับ Roller (ยึดแน่นหนึ่งข้างและปล่อยอิสระหนึ่งข้างเพื่อรองรับการยืดหดตัว) เปลี่ยนเป็นระบบ Pin กับ Pin ที่ยึดแน่นหนาทั้งสองข้าง เมื่ออุณหภูมิในช่วงสายเพิ่มสูงขึ้นจากตอนกลางคืนประมาณ 5 องศาเซลเซียส เหล็กเกิดการขยายตัวแต่ไม่สามารถระบายแรงดันออกไปได้ ทำให้เกิดแรงดันด้านข้างสะสมสูงถึง 226.9 ตัน ส่งผลให้ขาเครนที่ตั้งอยู่บนแผ่นเหล็กซ้อนไถลออกและพลิกคว่ำทันที นอกจากนี้ยังตรวจพบว่าเครนตัวดังกล่าวใบ ปจ.1 หมดอายุและมีการดัดแปลงอุปกรณ์เช่นเดียวกัน
คมนาคมสั่งลงดาบผู้รับเหมา งดบอกเลิกสัญญาแต่รื้อทีมงานยกชุด
กระทรวงคมนาคม ยืนยันว่าในชั้นนี้กรมทางหลวงและการรถไฟแห่งประเทศไทย ยังไม่มีการบอกเลิกสัญญากับบริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ จำกัด (มหาชน) เนื่องจากทั้งสองโครงการมีความคืบหน้าใกล้เสร็จสมบูรณ์แล้ว โดยโครงการพระราม 2 ตอน 7 คืบหน้ากว่า 88% และรถไฟความเร็วสูงคืบหน้าถึง 99% การบอกเลิกสัญญาจะส่งผลกระทบต่อประโยชน์สาธารณะอย่างมีนัยสำคัญ ทำให้การก่อสร้างหยุดชะงักเป็นเวลานาน นำไปสู่ข้อพิพาททางกฎหมาย และทิ้งโครงสร้างค้างคาจนเกิดความเสี่ยงต่อประชาชนที่สัญจรไปมา รวมถึงจะมีปัญหาเรื่องการรับประกันความชำรุดบกพร่องหากมีผู้รับเหมารายใหม่เข้ามาดูแลต่อ
อย่างไรก็ตาม ภาครัฐได้ใช้มาตรการขั้นเด็ดขาดสั่งยุติการปฏิบัติงานของทีมช่างและทีมควบคุมงานชุดเดิมทั้งหมด (Reject ทั้งชุด) และบังคับให้ผู้รับจ้างจัดหาบริษัทผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านการเดินเครน Launcher ระดับสากลเข้ามาทำงานแทน โดยผู้รับจ้างต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายและความเสียหายทั้งหมดเอง เช่น ค่าหล่อชิ้นส่วนคอนกรีตใหม่ของกรมทางหลวงราว 11 ล้านบาท และค่าเสียหายของฝั่งรถไฟฯ อีกหลักร้อยล้านบาท โดยไม่สามารถเบิกเงินจากรัฐได้ ส่วนสิทธิ์การเข้าประมูลงานใหม่ในปัจจุบันบริษัทยังคงทำได้ตามระเบียบ เนื่องจากระบบสมุดพกผู้รับเหมายังอยู่ระหว่างการรอกรมบัญชีกลางออกข้อบังคับ
สังคายนาสัญญาก่อสร้างใหม่ คลอดกฎเหล็ก “ปรับรายวัน” สกัดอุบัติเหตุ
เพื่อวางแนวทางป้องกันในระยะยาว กระทรวงคมนาคมได้ทำการสังคายนาสัญญาก่อสร้างใหม่ทั้งหมด โดยจะนำไปใช้กับโครงการขนาดใหญ่ของกรมทางหลวงในปี 2569 ทั้งหมด 99 โครงการ และเตรียมเจรจาแก้ไขสัญญาปี 2568 ในพื้นที่ชุมชนเมือง กฎเหล็กใหม่กำหนดให้ผู้รับจ้างต้องจัดหาศิษย์เก่าหรือวิศวกรความปลอดภัย (Safety Engineer) แยกออกมาดูแลเรื่องระบบเซฟตี้โดยเฉพาะ ต้องติดตั้งกล้องวงจรปิด (CCTV) ระบบตรวจสอบข้อมูลผ่านเทคโนโลยี BIM และติดตั้งเซนเซอร์ตรวจวัดความมั่นคงแข็งแรงของเครนแบบ Real-time หากตรวจพบว่าผู้รับจ้างละเลยมาตรการความปลอดภัย ทีมควบคุมงานสามารถสั่งปรับเงินเป็นรายวันได้ทันทีโดยไม่ต้องรอให้เกิดอุบัติเหตุ
ในส่วนของการเอาผิดทางกฎหมาย ปัจจุบันพนักงานสอบสวนได้ประสานข้อมูลจากคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงเพื่อนำไปใช้ดำเนินคดีอาญา คดีวินัยต่อเจ้าหน้าที่ที่ละเลย และส่งรายงานหลักฐานเชิงประจักษ์แก่องค์กรวิชาชีพอย่างสภาวิศวกร เพื่อดำเนินมาตรการพักใช้หรือเพิกถอนใบประกอบวิชาชีพของผู้เกี่ยวข้องทั้งหมดต่อไป สำหรับการกู้คืนพื้นที่จราจรบนถนนพระราม 2 ปัจจุบันติดตั้งชิ้นส่วนคอนกรีตเสร็จไปแล้ว 7 ช่วง คาดว่าอีก 2 ช่วงที่เหลือจะเสร็จสิ้นภายใน 2 สัปดาห์ และจะสามารถคืนผิวจราจรได้ทั้งหมดเพื่อเตรียมเปิดทดลองใช้งานในเดือนสิงหาคมนี้
