ปัญหากวนใจอย่างการลุกขึ้นมาปัสสาวะบ่อยในช่วงกลางคืน หรือความรู้สึกปัสสาวะไม่สุด อาจไม่ใช่แค่เรื่องของอายุที่เพิ่มขึ้น แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะ “ต่อมลูกหมากโต” (Benign Prostatic Hyperplasia – BPH) โรคยอดฮิตที่พบได้บ่อยในผู้ชายวัย 50 ปีขึ้นไป ซึ่งหากละเลยอาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว
ทำความรู้จัก “ต่อมลูกหมาก” ต่อมลูกหมากมีขนาดใกล้เคียงกับลูกเกาลัด อยู่บริเวณใต้กระเพาะปัสสาวะและล้อมรอบท่อปัสสาวะ ทำหน้าที่สำคัญในการผลิตน้ำเลี้ยงอสุจิ เมื่ออายุมากขึ้น การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศชายมักทำให้ต่อมนี้โตขึ้นตามธรรมชาติ จนไปกดเบียดท่อปัสสาวะและนำไปสู่ความผิดปกติในการขับถ่าย
สัญญาณอันตรายที่คุณต้องสังเกต หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการเหล่านี้ ควรเริ่มสังเกตความผิดปกติอย่างใกล้ชิด:
- ปัสสาวะบ่อย โดยเฉพาะช่วงเวลากลางคืน
- ปัสสาวะไม่พุ่ง หรือต้องใช้แรงเบ่งนาน
- รู้สึกปัสสาวะไม่สุด หรือมีอาการกระปรี้กระปรอย
- ไม่สามารถอั้นปัสสาวะได้ทันที
กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ นอกจากปัจจัยด้านอายุ 50 ปีขึ้นไปแล้ว ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเคยเป็นโรคนี้ ผู้ที่มีน้ำหนักเกินเกณฑ์ ไม่ค่อยออกกำลังกาย รวมถึงผู้ที่มีพฤติกรรมสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ และชอบรับประทานอาหารไขมันสูง ล้วนมีความเสี่ยงสูงกว่าปกติ
แนวทางการรักษา: ตั้งแต่ปรับพฤติกรรมจนถึงการผ่าตัด การรักษาจะขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ โดยแบ่งออกเป็น 3 ระดับหลัก:
- การปรับพฤติกรรม: ลดการดื่มน้ำก่อนนอน หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ รวมถึงการรับประทานสารอาหารเสริมอย่าง Zinc หรือ Saw Palmetto ภายใต้คำแนะนำของแพทย์
- การใช้ยา: มีทั้งกลุ่มยาคลายกล้ามเนื้อท่อปัสสาวะ และยาลดขนาดต่อมลูกหมากสำหรับการรักษาในระยะยาว
- การรักษาด้วยหัตถการ: หากการใช้ยาไม่ได้ผล หรือมีอาการแทรกซ้อน เช่น ปัสสาวะไม่ออกหรือติดเชื้อซ้ำ แพทย์อาจพิจารณาการขูดต่อมลูกหมาก (TURP) ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานที่ให้ผลดี
เคล็ดลับดูแลตัวเองให้ห่างไกลโรค การป้องกันเริ่มต้นได้ที่การปรับไลฟ์สไตล์ ควรเน้นรับประทานผักผลไม้ที่มีสีแดง ส้ม เหลือง ซึ่งอุดมด้วยไลโคปีน (Lycopene) เลี่ยงเนื้อแดงและอาหารไขมันสูง ไม่กลั้นปัสสาวะนาน และที่สำคัญที่สุดคือ การตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปี เพื่อให้รู้ทันโรคและรักษาได้อย่างทันท่วงที ช่วยให้การใช้ชีวิตในวัย 50+ กลับมามีความมั่นใจอีกครั้ง
บทความโดย นายแพทย์ กริช ออประเสริฐ ศัลยแพทย์ผู้ชำนาญการด้านศัลยศาสตร์ยูโรวิทยา โรงพยาบาลเวิลด์เมดิคอล
