จากผลการวิจัยล่าสุดของ BMJ Oncology ปี 2023 เผยตัวเลขที่น่าตกใจว่า ผู้ป่วยมะเร็งทั่วโลกในกลุ่มอายุต่ำกว่า 50 ปี เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดถึง 79% ในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา และคาดการณ์ว่าภายในปี 2030 จำนวนผู้ป่วยใหม่ในกลุ่มอายุดังกล่าวจะเพิ่มขึ้นอีก 31% และมีผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้น 21% ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่เพียงสถิติ แต่เป็นสัญญาณเตือนที่ชัดเจนว่ามะเร็งไม่ใช่โรคที่จำกัดอยู่แค่ในกลุ่มผู้สูงอายุอีกต่อไป นพ.ดุลยทรรศน์ อนันตะยา อายุรแพทย์มะเร็งวิทยา ศูนย์อายุรกรรม โรงพยาบาลวิมุต ชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นเร่งด่วนที่ทุกคนต้อง “เปลี่ยนพฤติกรรม” และ “หาเวลาตรวจสุขภาพ” เพื่อป้องกันและรับมือกับโรคร้ายก่อนที่จะลุกลาม
ไลฟ์สไตล์เสี่ยงภัย: วัยทำงานต้องระวังก่อนมะเร็งถามหา
คนวัยทำงานมักมีพฤติกรรมที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพโดยไม่รู้ตัว อาทิ การนอนดึก พักผ่อนไม่เพียงพอ หรือเข้านอนไม่เป็นเวลา ซึ่งล้วนส่งผลกระทบต่อระบบฮอร์โมนและภูมิคุ้มกันของร่างกาย ทำให้มีความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งหลายชนิดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
นอกจากนี้ พฤติกรรมการบริโภคอาหารแปรรูป เช่น ไส้กรอก บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารแช่แข็ง หรือฟาสต์ฟู้ด ที่สะดวกสบายแต่แฝงไว้ด้วยสารก่อมะเร็ง ไขมัน และโซเดียมในปริมาณสูง หากบริโภคบ่อยครั้งโดยขาดการออกกำลังกาย อาจนำไปสู่ภาวะน้ำหนักเกินและภูมิคุ้มกันอ่อนแอได้
นพ.ดุลยทรรศน์ เสริมว่า ความเครียดเรื้อรัง เป็นอีกหนึ่งปัจจัยเสี่ยงที่มักถูกมองข้าม เนื่องจากสามารถกระตุ้นให้เกิดการอักเสบในระดับเซลล์และนำไปสู่โรคมะเร็งได้ ยิ่งไปกว่านั้น การคลายเครียดด้วยการดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่ หรือบุหรี่ไฟฟ้า ยิ่งเป็นการเพิ่มสารพิษเข้าสู่ร่างกายโดยตรง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของโรคมะเร็ง แม้ร่างกายของคนวัยทำงานจะยังดูแข็งแรง แต่หากพฤติกรรมเสี่ยงเหล่านี้ยังคงดำเนินต่อไปอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี มะเร็งก็อาจมาเยือนได้โดยไม่คาดคิด
4 มะเร็งร้ายที่วัยทำงานต้องระวัง: ภัยใกล้ตัวที่มองข้ามไม่ได้
ปัจจุบันมีมะเร็งหลายชนิดที่พบได้บ่อยในคนอายุน้อย โดยเฉพาะ 4 ชนิดที่พบบ่อยในประเทศไทย ได้แก่:
- มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง: เคยพบบ่อยในผู้สูงอายุ แต่ปัจจุบันพบมากขึ้นในกลุ่มอายุ 30 ต้น ๆ โดยเฉพาะผู้ที่บริโภคอาหารแปรรูป ดื่มแอลกอฮอล์ และนอนดึก มักไม่แสดงอาการชัดเจนในระยะแรก ทำให้การวินิจฉัยล่าช้าและมักตรวจพบในระยะที่โรคลุกลามแล้ว
- มะเร็งเต้านม: พบในผู้หญิงอายุน้อยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ปัจจัยเสี่ยง ได้แก่ การมีประจำเดือนเร็ว การไม่มีบุตรหรือมีบุตรช้า ประวัติครอบครัว และการใช้ยาคุมกำเนิดหรือฮอร์โมนเป็นเวลานาน มะเร็งเต้านมในคนอายุน้อยมักมีลักษณะรุนแรงและเติบโตเร็ว หญิงสาวทุกคนจึงควรฝึกคลำเต้านมด้วยตนเองตั้งแต่ช่วงอายุ 20 ปีขึ้นไป
- มะเร็งตับ: สัมพันธ์กับภาวะไขมันพอกตับ ซึ่งเกิดจากการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีและซี หรือการบริโภคอาหารที่ปนเปื้อนพิษของเชื้อราอัลฟาท็อกซิน รวมถึงพฤติกรรมการบริโภคอาหารหวาน-มันจัด ซึ่งแม้คนผอมก็มีความเสี่ยงเช่นกัน
- มะเร็งปอด: ที่เคยเป็นโรคร้ายของผู้สูงอายุหรือผู้ที่สูบบุหรี่จัด กำลังคุกคามคนอายุน้อยลงเรื่อย ๆ แม้การสูบบุหรี่ยังคงเป็นสาเหตุหลัก แต่ในกลุ่มคนที่ไม่สูบกลับพบผู้ป่วยเพิ่มขึ้นจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น มลพิษทางอากาศ (PM2.5) ควันบุหรี่มือสอง สารเคมี และการกลายพันธุ์ของยีน
โรคมะเร็งทั้ง 4 ชนิดนี้มีลักษณะแตกต่างกัน แต่จุดร่วมที่น่ากังวลคือมีการแพร่กระจายและตรวจพบได้เร็วขึ้นในคนอายุน้อยลง
สังเกตอาการเตือนภัย: อย่ามองข้ามความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย
แม้จะอยู่ในวัยทำงานที่ดูแข็งแรงสมบูรณ์ แต่มะเร็งสามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่มีสัญญาณชัดเจนในระยะแรก สิ่งสำคัญคือการใส่ใจความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย โดยเฉพาะอาการเล็กน้อยที่เกิดขึ้นต่อเนื่องนานเกิน 2–4 สัปดาห์ เช่น ก้อนผิดปกติที่เต้านม, น้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ, ท้องผูกเรื้อรัง, ท้องผูกสลับท้องเสีย, อุจจาระลำเล็กลงหรือถ่ายเป็นเลือด, อาการซีด, เหนื่อยง่าย, หรือปวดท้องแบบเรื้อรัง แม้อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่มะเร็งเสมอไป แต่ก็ไม่ควรละเลย เพราะหากปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้การวินิจฉัยและการรักษาล่าช้าจนมะเร็งลุกลามเข้าสู่ระยะแพร่กระจาย
นพ.ดุลยทรรศน์ ย้ำทิ้งท้ายว่า “โรคมะเร็งไม่ใช่เรื่องไกลตัวสำหรับคนอายุน้อยอีกแล้ว แต่ก็ไม่อยากให้ทุกคนตื่นกลัวจนเกินไป เพียงแค่ต้องดูแลร่างกายให้ดีตั้งแต่วันนี้ เน้นกินให้ดี นอนให้พอ และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ มากกว่า 150 นาทีต่อสัปดาห์ ที่สำคัญคืออย่าคิดว่าอายุยังน้อยเท่ากับแข็งแรง โดยเฉพาะกลุ่มวัยทำงานช่วง 30 ปีขึ้นไปที่เริ่มมีความเสี่ยงแล้ว เพราะมะเร็งส่วนใหญ่เป็นภัยเงียบที่มักไม่แสดงอาการชัดเจน ดังนั้นต้องหมั่นสังเกตตัวเองให้ดีและไปตรวจสุขภาพเป็นประจำ รวมถึงตรวจคัดกรองโรคมะเร็งไว้ตั้งแต่เนิ่น ๆ โดยเฉพาะมะเร็งลำไส้ เต้านม และตับ ที่อันตรายและพบได้บ่อยขึ้น เพราะ ถ้ายิ่งตรวจพบได้ไว โอกาสรักษาหายขาดก็ยิ่งสูง“
–อนาคต AI สุขภาพไทย: กฎหมายรองรับ ดาต้าขับเคลื่อน พร้อมสู่เวทีโลก
