สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย ร่วมกับ มูลนิธิวัคซีนเพื่อประชาชน จัดงานเสวนาเชิงรุก “เจาะลึกภัยเงียบหน้าฝน: ทำไม RSV จึงเป็นวิกฤตภาระโรคที่น่ากังวลในเด็ก และแนวทางป้องกัน” เพื่อรับมือกับสถานการณ์การระบาดของไวรัสอาร์เอสวี (RSV) ในไทยที่กำลังทวีความรุนแรงและส่งผลกระทบอย่างหนักต่อระบบสาธารณสุข
สถิติภาพรวมในปี พ.ศ. 2568 ที่ผ่านมา ประเทศไทยมีผู้ป่วยเด็กสะสมสูงถึง 48,462 ราย และมีผู้เสียชีวิต 7 ราย โดยกลุ่มเสี่ยงที่สุดคือเด็กเล็กวัย 0-4 ปี ซึ่งครองสัดส่วนสูงถึงร้อยละ 80.47 ขณะที่สถานการณ์ล่าสุดในปี พ.ศ. 2569 (ข้อมูลสะสม ณ วันที่ 30 พฤษภาคม 2569) พบผู้ป่วยแล้ว 1,885 ราย และยังคงเป็นกลุ่มเด็กเล็กวัย 0-4 ปี ที่ติดเชื้อสูงสุดถึงร้อยละ 69.94
ศ.(คลินิก) พญ.กุลกัญญา โชคไพบูลย์กิจ นายกสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย, กุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคติดเชื้อ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล และกรรมการ/ที่ปรึกษามูลนิธิวัคซีนเพื่อประชาชน ระบุว่า ไวรัส RSV ไม่ใช่ไข้หวัดธรรมดา แต่เป็นภัยเงียบที่มุ่งโจมตีระบบทางเดินหายใจส่วนล่างของเด็กทารกและเด็กเล็กโดยตรง โดยทั่วไปในประเทศไทยมักระบาดพุ่งสูงอย่างรวดเร็วในช่วงฤดูฝนยาวไปจนถึงฤดูหนาว (เดือนมิถุนายนถึงพฤศจิกายนของทุกปี)
เช็กลิสต์สัญญาณเตือนวิกฤต RSV ที่พ่อแม่ต้องเฝ้าระวัง:
- มีอาการไอหนักขึ้น มีเสมหะเหนียวข้น และมีปริมาณน้ำมูกมาก (บางรายอาจไม่มีไข้)
- หายใจหอบเหนื่อย สังเกตเห็นหน้าอกดึงรั้งหรือชายโครงบุ๋มขณะหายใจ
- หายใจมีเสียงหวีด หรือได้ยินเสียงครืดคราด
- เด็กมีอาการซึมลง กินนมน้อยลง
- ริมฝีปาก ปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำ หากมีอาการเหล่านี้ควรรีบพาไปพบแพทย์ทันที
ความรุนแรงของโรคนี้ส่งผลให้เด็กมีโอกาสป่วยหนักจนต้องเข้าห้องผู้ป่วยวิกฤต (ICU) และใช้เครื่องช่วยหายใจ อีกทั้งยังส่งผลกระทบระยะยาวทำให้เกิดภาวะทางเดินหายใจไวเรื้อรัง (หลอดลมไว) ไอเรื้อรัง และเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นโรคหอบหืดในอนาคต
เปิด 2 นวัตกรรมทางการแพทย์ล่าสุด แนวทางสร้างเกราะคุ้มกันไวรัส RSV:
1. การฉีดวัคซีนป้องกันโรค RSV ในหญิงตั้งครรภ์ เป็นการฉีดวัคซีนเพื่อกระตุ้นให้ร่างกายของมารดาสร้างภูมิคุ้มกันและถ่ายทอดแอนติบอดีผ่านทางรกไปยังทารก ช่วยป้องกันทารกจากการติดเชื้อรุนแรงในช่วง 6 เดือนแรกหลังคลอด โดยราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทยแนะนำให้หญิงตั้งครรภ์รับวัคซีนที่อายุครรภ์ 24–36 สัปดาห์
2. ภูมิคุ้มกันสำเร็จรูป RSV สำหรับเด็กแรกเกิดและเด็กเล็ก คือนวัตกรรมแอนติบอดีแบบฉีดเข้ากล้ามเนื้อ ซึ่งทารกจะได้รับภูมิคุ้มกันไปใช้ปกป้องไวรัสได้ทันทีโดยไม่ต้องรอให้ร่างกายสร้างเอง สามารถฉีดได้ตั้งแต่แรกเกิด หรือเริ่มฉีดในเดือนมิถุนายนซึ่งเป็นช่วงเริ่มต้นการระบาด ตัวยาออกฤทธิ์ยาวนานอย่างน้อย 6 เดือน ผลการศึกษาวิจัยทางการแพทย์ยืนยันว่าสามารถลดความเสี่ยงในการนอนโรงพยาบาลได้มากกว่า 80% ซึ่งมีการใช้มาแล้วกว่า 50 ประเทศทั่วโลก
ท่ามกลางสถานการณ์ที่ประเทศไทยมีจำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลง การปกป้องสุขภาพของเด็กทารกจึงเป็นสิ่งสำคัญสูงสุด ผู้ปกครองและคุณแม่ตั้งครรภ์สามารถขอรับคำปรึกษาเพิ่มเติมจากกุมารแพทย์หรือสูตินรีแพทย์ เพื่อวางแผนสร้างภูมิคุ้มกันที่เหมาะสมให้กับลูกน้อยได้ตั้งแต่วันนี้
