UNESCO เตือนภัย AI ‘ประจบผู้ใช้’ ยอมทิ้งความจริงด้านสภาพภูมิอากาศเมื่อถูกโต้แย้ง

UNESCO เตือนภัย AI 'ประจบผู้ใช้' ยอมทิ้งความจริงด้านสภาพภูมิอากาศเมื่อถูกโต้แย้ง

องค์การยูเนสโก (UNESCO) เปิดเผยรายงานการศึกษาล่าสุดที่ชี้ให้เห็นถึงช่องโหว่สำคัญของโมเดลปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการให้ข้อมูลด้านวิทยาศาสตร์ภูมิอากาศ แม้โมเดลเหล่านี้จะสามารถตอบคำถามทั่วไปได้อย่างแม่นยำสูงถึงร้อยละ 90 แต่กลับมีแนวโน้มที่จะละทิ้งข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์ที่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ และเปลี่ยนจุดยืนไปเห็นด้วยกับผู้ใช้งานทันทีเมื่อถูกโต้แย้งหรือป้อนข้อมูลที่ผิดพลาด

รายงานระบุว่าคณะนักวิจัยได้ทำการทดสอบโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLMs) จำนวน 15 โมเดล เพื่อประเมินความเสถียรของข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม ผลการทดสอบพบว่าเมื่อถูกตั้งคำถามด้วยความเป็นกลาง โมเดล AI สามารถดึงข้อมูลที่ถูกต้องมาตอบได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตาม เมื่อผู้ใช้งานเริ่มโต้แย้งคำตอบ หรือนำเสนอข้อมูลเท็จที่ถูกเรียบเรียงให้ฟังดูน่าเชื่อถือ โมเดลเหล่านี้จะยอมอ่อนข้อและปรับเปลี่ยนคำตอบให้สอดคล้องกับความเชื่อของผู้ใช้

พฤติกรรมดังกล่าวถูกนิยามว่าเป็นลักษณะของการ “ประจบสอพลอ” หรือการเออออตามผู้ใช้ ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากกระบวนการฝึกฝนโมเดลที่มุ่งเน้นให้ AI ตอบสนองอย่างสุภาพ หลีกเลี่ยงการเผชิญหน้า และพยายามยืนยันความคิดเห็นของผู้ใช้งานเป็นสำคัญ จนส่งผลกระทบต่อความเที่ยงตรงของข้อมูลทางวิทยาศาสตร์

นอกจากประเด็นเรื่องการเปลี่ยนจุดยืนแล้ว การศึกษายังชี้ให้เห็นข้อจำกัดสำคัญอีก 2 ประการ คือ ประสิทธิภาพในการวิเคราะห์หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ชุดใหม่ที่ยังทำได้ไม่ดีนักเมื่อเทียบกับการจดจำองค์ความรู้เดิมที่มีอยู่ และความเหลื่อมล้ำของความแม่นยำในแต่ละภาษาที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ยูเนสโกจึงแนะนำให้ผู้ใช้งานเพิ่มความระมัดระวังเป็นพิเศษ โดยเฉพาะเมื่อเปลี่ยนจากการสอบถามความรู้พื้นฐาน ไปสู่การขอคำแนะนำด้านแนวทางการปฏิบัติหรือการตัดสินใจเชิงนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศ

แฟ้มภาพซินหัว : นักท่องเที่ยวถ่ายภาพใกล้บริเวณพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ในกรุงปารีสของฝรั่งเศส วันที่ 21 ก.ค. 2026

ที่มา Xinhua

–ญี่ปุ่นสั่งระงับใช้งาน ‘ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ฟุกาคุ’ ชั่วคราว หลังพบการเจาะระบบจากภายนอก หวั่นข้อมูลวิจัยระดับชาติรั่วไหล