ประกาศ “พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2569” ในราชกิจจานุเบกษา ปลดล็อกบทบาทให้สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA สามารถร่วมลงทุน ถือหุ้น หรือเข้าร่วมทุนในกองทรัสต์เพื่อประกอบกิจการเงินร่วมลงทุนได้อย่างเต็มรูปแบบ
กฎหมายฉบับใหม่นี้เปลี่ยนบทบาทของ NIA จากเดิมที่เป็น “ผู้ให้ทุน” หรือการให้เงินทุนอุดหนุนโครงการเป็นหลัก ไปสู่การเป็น “ผู้ร่วมลงทุน” ผ่านกลไก “NIA Venture” ในลักษณะเงินทุนกระตุ้น (Catalytic Capital) เพื่อร่วมแบ่งปันความเสี่ยงและดึงดูดให้ภาคเอกชน Venture Capital (VC) และ Corporate Venture Capital (CVC) กล้าเข้ามาลงทุนในธุรกิจนวัตกรรมไทยตั้งแต่ระยะเริ่มต้น (Seed ถึง Series C)
ดร.กริชผกา บุญเฟื่อง ผู้อำนวยการ NIA เปิดเผยว่า กลไกนี้จะช่วยสร้างความน่าเชื่อถือให้กับสตาร์ทอัพและเอสเอ็มอีไทย ช่วยผลักดันงานวิจัยและนวัตกรรมออกสู่ตลาดในเชิงพาณิชย์ และสร้างแรงจูงใจให้ภาคเอกชนรวมถึงนักลงทุนต่างชาติเข้ามาลงทุนด้านนวัตกรรมในไทยมากขึ้น โดย NIA ได้วางกรอบการจัดสรรเงินลงทุนเบื้องต้นไว้ 3 รูปแบบ ประกอบด้วย
- PE Trust (ร้อยละ 40): ร่วมลงทุนผ่านกองทุนทรัสต์ในกิจการของสตาร์ทอัพและเอสเอ็มอีที่ยังไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ในระยะ Series A ถึง IPO เพื่อการเติบโตและเชื่อมต่อตลาดทุน
- Holding Company (ร้อยละ 30): ลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ไปยัง Holding Company ของสถาบันการศึกษาหรือเอกชน หรือสมทบกองทุนอื่น (Fund of Funds) เพื่อสร้างระบบนิเวศการลงทุนที่หลากหลาย
- Corporate Co-Funding (ร้อยละ 30): สนับสนุนเงินทุนร่วมกับนักลงทุนที่ผ่านการรับรองจาก NIA (Listed investor) ให้กับธุรกิจนวัตกรรมระยะ Seed ถึง Series A
การร่วมลงทุนดังกล่าวจะมุ่งเน้นใน 5 อุตสาหกรรมเป้าหมายหลัก ได้แก่ เกษตรและอาหาร, ธุรกิจสุขภาพและสุขภาวะ, เศรษฐกิจหมุนเวียน, เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเศรษฐกิจสร้างสรรค์ โดยภาครัฐไม่ได้มุ่งสร้างผลกำไรจากการถือหุ้นหรือเข้าไปแข่งขันกับเอกชน แต่ต้องการเติมเต็มช่องว่างทางการเงินและลดความเสี่ยงให้ผู้ประกอบการในช่วงเริ่มต้น เพื่อเปลี่ยนบทบาทของรัฐสู่ผู้กระตุ้นตลาดทุนสำหรับธุรกิจนวัตกรรมอย่างยั่งยืน
–“พริบตา” นวัตกรรม AI ปลุกปั้นโดยเยาวชนไทย คว้าถ้วยพระราชทานฯ บนเวที BDI Hackathon 2026
