สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เดินหน้าปฏิรูปโครงสร้างพื้นฐานด้านการค้าดิจิทัล เปิดเวทีระดมสมองหน่วยงานภาครัฐและเอกชน เร่งผลักดันร่างกฎหมายรองรับ “เอกสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์” หรือ ETR (Electronic Transferable Records) เพื่อยกระดับเอกสารสิทธิสำคัญจากรูปแบบกระดาษสู่ดิจิทัลอย่างสมบูรณ์ มุ่งเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทยในเศรษฐกิจดิจิทัลระดับโลก
ขนิษฐ์ ผาทอง ที่ปรึกษา ETDA เปิดเผยว่า แม้ปัจจุบันประเทศไทยจะคุ้นเคยกับการทำธุรกรรมออนไลน์ แต่ยังมีช่องว่างในเอกสารที่มีการโอนกรรมสิทธิ์หรือสิทธิการถือครอง เช่น ใบตราส่งสินค้า (Bill of Lading) หรือตั๋วเงิน ซึ่งในปัจจุบันยังมีความคลุมเครือทางกฎหมายในการใช้งานรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว ETDA จึงอยู่ระหว่างปรับปรุงร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยอ้างอิงหลักการกฎหมายต้นแบบ MLETR ของ UNCITRAL เพื่อให้เอกสารดิจิทัลมีผลบังคับใช้ทางกฎหมายเทียบเท่ากระดาษ โดยเปิดโอกาสให้ผู้สนใจร่วมแสดงความคิดเห็นผ่านเว็บไซต์ระบบกลางทางกฎหมายได้จนถึงวันที่ 15 มิถุนายน 2569
ด้าน พลอย เจริญสม ผู้ช่วยผู้อำนวยการ ETDA อธิบายเพิ่มเติมว่า จุดอ่อนสำคัญของไฟล์ดิจิทัลทั่วไปคือปัญหาการอ้างสิทธิซ้ำซ้อนและการยืนยันความเป็นเจ้าของที่แท้จริง ดังนั้น การพัฒนา ETR จึงต้องยึดหลักการสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ ความเป็นหนึ่งเดียว (Singularity) เพื่อระบุเอกสารฉบับที่มีผลบังคับใช้จริง, การควบคุมสิทธิ (Control) เพื่อระบุผู้ถือครองสิทธิที่ชัดเจน และความถูกต้องครบถ้วนของข้อมูล (Integrity) เพื่อตรวจสอบประวัติการโอนสิทธิได้อย่างแม่นยำ
ทั้งนี้ เพื่อเตรียมความพร้อมสู่การบังคับใช้กฎหมาย ETDA ได้ร่วมมือกับคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย พัฒนาร่างแนวทางการประเมินความสอดคล้อง (Self-Assessment Checklist) เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการและนักพัฒนาเทคโนโลยีตรวจสอบระบบของตนให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล พร้อมเปิดพื้นที่ให้คำปรึกษาแก่ผู้ให้บริการ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและลดข้อพิพาททางธุรกิจในอนาคต
ความร่วมมือจากทั้งกรมเจ้าท่า, สมาคมเจ้าของและตัวแทนเรือกรุงเทพฯ และสมาคมธนาคารไทย สะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการทลายข้อจำกัดด้านเอกสารกระดาษ เพื่อยกระดับความรวดเร็วและความปลอดภัยในการทำธุรกรรมระหว่างประเทศ ซึ่ง ETDA ย้ำว่า การผลักดัน ETR ในครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงการปรับเปลี่ยนรูปแบบเอกสาร แต่เป็นการวางรากฐานความเชื่อมั่นที่จะช่วยให้การค้าดิจิทัลของไทยเติบโตอย่างยั่งยืนในเวทีโลก
