เทคโนโลยีและโมเดลธุรกิจยุคใหม่กำลังเปลี่ยนหน้าประวัติศาสตร์ของกีฬาทางสมอง (Mind Sport) เมื่อ “หมากรุกสากล” ได้หลอมรวมเข้ากับ “อีสปอร์ต (eSports)” อย่างเป็นทางการ
จากเดิมที่เด็กรุ่นใหม่อาจจะห่างเหินจากกระดานหมากรุกแบบดั้งเดิมไปติดแท็บเล็ตหรือพีซีแทน การเกิดขึ้นของหมากรุกอีสปอร์ตได้กลายมาเป็นสะพานเชื่อมโยงกลุ่มเป้าหมายนี้ได้อย่างทรงพลัง เนื่องจากแพลตฟอร์มออนไลน์และเครื่องมือดิจิทัลทำให้เข้าถึงง่าย ทุกที่ที่มีอินเทอร์เน็ตก็สามารถเข้าสู่การแข่งขันได้ทันที ที่สำคัญ กระบวนการคิดเชิงยุทธศาสตร์ (Strategy) ในการเดินหมากรุก ถือเป็นรากฐานและจุดเริ่มต้นของเกมออนไลน์ยอดนิยมในปัจจุบันอย่างแนว MOBA หรือ RPG ทำให้นักกีฬาที่มีศักยภาพสามารถต่อยอดไปได้ไกล ทั้งในฐานะนักกีฬาอีสปอร์ต ทีมชาติ หรือก้าวไปเป็นนักกีฬาอาชีพในทัวร์นาเมนต์ใหญ่อย่าง World Chess Cup
ต่อยอดโครงสร้าง “1+1 เท่ากับความยิ่งใหญ่”
การผสานพลังระหว่างสมาคมกีฬาหมากรุกสากลแห่งประเทศไทย สมาคมกีฬาอีสปอร์ตแห่งประเทศไทย และพันธมิตรระดับสากลอย่าง M Chess World รวมถึง W Chess ถือเป็นมิติใหม่ในรูปแบบ Joint Venture ที่เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกๆ ของโลก โดยเป็นการนำระบบการคัดเลือกออนไลน์แบบอีสปอร์ตมาจัดระเบียบให้เป็นทางการเพื่อพัฒนาเข้าสู่ระบบ Scoring สำหรับจัดอันดับโลก (Ranking) ซึ่งการรวมพลังกันเช่นนี้จะช่วยขยายฐานผู้เล่นและผู้ชมให้กว้างขึ้นอย่างมหาศาล โดยในฝั่งอีสปอร์ตเองก็มีฐานผู้เล่นเดิมอยู่แล้วถึง 20 ล้านคน เมื่อเสริมหมากรุกเข้าไป จึงเป็นการ Top up ศักยภาพซึ่งกันและกัน
ในอนาคตอันใกล้ ไทยเองก็มีแผนบรรจุหมากรุกอีสปอร์ตเข้าสู่การแข่งขันระดับชาติ เช่น กีฬาเยาวชนแห่งชาติ และกีฬาแห่งชาติ ควบคู่ไปกับการแข่งขันหมากรุกสากลปกติ โดยจะร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐอย่าง สพฐ. และ อว. รวมถึงโรงเรียนต่างๆ เพื่อสนับสนุนการเรียนการสอนนอกเวลาเรียน ช่วยให้เข้าถึงเยาวชนในระดับรากหญ้า
เนื่องจากหมากรุกเป็นกีฬาที่ลงทุนต่ำมาก มีเพียงกระดานหรือสมาร์ทโฟนก็พัฒนาทักษะได้แล้ว แต่ให้ประโยชน์สูงในการช่วยให้เด็กมีสมาธิ รู้จักคิดวางแผนอย่างเป็นระบบตั้งแต่เริ่มเกม ระหว่างเกม จนถึงช่วงจบเกม (End Game) ซึ่งสอดคล้องกับโปรไฟล์ของเจ้าของแพลตฟอร์มออนไลน์ระดับท็อป 5 ของโลกหลายคนในปัจจุบันที่เป็นถึงแชมป์หมากรุกโลก
นวัตกรรมวิทยาศาสตร์การกีฬา เจาะลึกคลื่นสมองนักแข่ง
ก้าวต่อไปที่น่าจับตาของวงการอีสปอร์ตและหมากรุกไทย คือการนำนวัตกรรมและวิทยาศาสตร์การกีฬาเข้ามาวัดผลอย่างเป็นรูปธรรม โดยมีการทำข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) กับมหาวิทยาลัยที่มีคณะวิทยาศาสตร์การกีฬาชั้นนำไม่ต่ำกว่า 5 แห่ง เช่น มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และมหาวิทยาลัยมหิดล ในการทำโครงการวิจัยเก็บข้อมูลคลื่นสมอง (EEG) และวัดอัตราการเต้นของหัวใจ (Heart Rate) ของนักกีฬาระหว่างการแข่งขันบนเวทีจริง (On Stage)
ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยวิเคราะห์กระบวนการคิดและสภาพจิตใจของนักกีฬาภายใต้สภาวะความกดดันที่มีผลแพ้ชนะและมีเหรียญรางวัลเป็นเดิมพัน ทำให้ทราบว่านักกีฬามีอาการตื่นตระหนก (Panic) หรือระแวง (Paranoid) มากน้อยเพียงใ
ซึ่งข้อมูลเชิงวิทยาศาสตร์เหล่านี้ไม่สามารถโกหกได้ และจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการนำมาใช้วิเคราะห์เพื่อพัฒนาศักยภาพนักกีฬาในหมวดหมู่ Mind Sport ทั้งหมด ให้มีสมาธิและมีความพร้อมทางกายภาพ เช่น โภชนาการ การพักผ่อน และการบริหารกล้ามเนื้อมัดเล็กเพื่อรองรับการนั่งแข่งเป็นเวลานาน
ขยายอิทธิพลสู่เวทีสากลและโอกาสในซีเกมส์
โอกาสของไทยในการก้าวสู่ระดับสากลเปิดกว้างขึ้นอย่างมาก จากการเชื่อมโยงเครือข่ายเข้ากับสหพันธ์ระดับโลกและระดับเอเชีย โดยเฉพาะการวางรากฐานและแผนงานขับเคลื่อนร่วมกันในระดับอาเซียนและระดับเอเชียต่อไปในอนาคต ซึ่งกลุ่มผู้เล่นหมากรุกอีสปอร์ตนั้นไม่ได้จำกัดที่อายุ
ในทัวร์นาเมนต์ล่าสุดอย่าง ASEAN E-Sports Chess Cup 2026 มีเด็กอายุเพียง 9-10 ขวบที่ผ่านรอบคัดเลือกและคว้าชัยชนะได้ ด้วยสไตล์การเล่นที่รวดเร็ว ดุดัน และเปิดเกมบุกเข้าใส่ ต่างจากผู้ใหญ่ที่จะเน้นการเดินหมากเชิงตำแหน่ง (Positional) ความหลากหลายของสไตล์และศักยภาพของเด็กไทยนี้ จึงเป็นวัตถุดิบชั้นดีในการปั้นนักกีฬาสู่ระดับสากล
สำหรับการแข่งขันมหกรรมกีฬาซีเกมส์ แม้ว่าในครั้งถัดไปที่ประเทศมาเลเซียจะยังไม่มีความแน่นอนในการบรรจุเนื่องจากอยู่ในช่วงพยายามผลักดัน แต่คาดว่าจะมีการบรรจุสปอร์ตชนิดนี้อย่างแน่นอนในการแข่งขันซีเกมส์ที่ประเทศสิงคโปร์ในครั้งต่อไป ซึ่งทีมชาติไทยถือเป็นตัวเต็งสำคัญในภูมิภาคอาเซียนหลังจากที่เคยประสบความสำเร็จกวาดมาได้ถึง 5 เหรียญทอง (ทั้งหมากรุกสากลและหมากรุกอาเซียน) ในการแข่งขันครั้งที่ผ่านมา ความร่วมมือทางเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์การกีฬาในครั้งนี้ จึงเป็นรากฐานสำคัญที่จะส่งผลให้วงการหมากรุกอีสปอร์ตไทยเติบโตอย่างยั่งยืนบนเวทีโลก
