ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ ประธานสถาบันอนาคตศึกษาเพื่อการพัฒนา (IFD) ได้กล่าวปาฐกถาพิเศษหัวข้อ “Regional Trade Wins in a World Unwind” ภายในงานสัมมนาเผยแพร่ Trade Intelligence Report 2025 ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการค้าในฐานะกลไกหลักที่ขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจมาตั้งแต่ยุคโบราณจนถึงปัจจุบัน
พร้อมทั้งให้ข้อเสนอแนะเชิงรุกแก่ประเทศไทย เพื่อรับมือกับความผันผวนของโลกยุคใหม่ และใช้ประโยชน์จากความร่วมมือในภูมิภาคอย่างชาญฉลาด
“โลกโกลาหล” กับความท้าทายของประเทศไทย
ดร.เกรียงศักดิ์ นิยามโลกในศตวรรษที่ 21 ว่าเป็น “Flux World” หรือโลกที่เต็มไปด้วยความวุ่นวายและโกลาหล การเปลี่ยนแปลงต่างๆ เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและรุนแรงในทุกมิติ ทั้งการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม
โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่มหาอำนาจอันดับหนึ่งและสองของโลกอย่างสหรัฐอเมริกาและจีนมีพลานุภาพใกล้เคียงกัน ทำให้เกิดความตึงเครียดเชิงภูมิรัฐศาสตร์ที่สูงขึ้น ซึ่งเป็นความท้าทายอย่างยิ่งสำหรับประเทศเล็กๆ อย่างไทยที่จะต้องหาทางเอาตัวรอดอย่างสง่างาม
ในมุมมองของ ดร.เกรียงศักดิ์ การค้าคือตัวแปรสำคัญที่ช่วยให้ประเทศต่างๆ พัฒนาได้อย่างก้าวกระโดด เห็นได้จากกรณีของจีนที่ผงาดขึ้นมาเป็น “โรงงานโลก” (Factory of the World) และกลายเป็นศูนย์กลางการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) จากการเปิดประเทศเข้าสู่ระบบการค้าโลก ซึ่งแสดงให้เห็นว่าประเทศที่เปิดรับและเชื่อมโยงกับโลกย่อมได้เปรียบ
อาเซียน: หมากบังคับเดินที่ไทยต้องใช้
ท่ามกลางความผันผวนของโลก ดร.เกรียงศักดิ์ มองว่า อาเซียนคือที่มั่นและเป็นหมากบังคับเดินของประเทศไทย ที่จะช่วยให้สามารถมีบทบาทบนเวทีโลกได้ เพราะหากประเทศไทยเพียงลำพัง
การเจรจาต่อรองกับประเทศมหาอำนาจจะเป็นเรื่องที่ยากยิ่ง แต่ด้วยการรวมตัวกันเป็นกลุ่มก้อนของอาเซียนที่มีประชากรกว่า 600 ล้านคน จะทำให้มีพลังและอำนาจต่อรองเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล
นอกจากนี้ ดร.เกรียงศักดิ์ ยังได้กล่าวถึง “5 ทหารเสือแห่ง S” ซึ่งเป็นทฤษฎีที่เขาคิดค้นขึ้นเพื่ออธิบายประโยชน์จากการร่วมมือ คือ ประสิทธิสภาด้าน ขนาด (Scale), ขอบเขต (Scope), ความเร็ว (Speed), แวดวง (Sphere) และ ความแข็งแกร่ง (Strength) โดยย้ำว่าอาเซียนต้องร่วมมือกันอย่างเหนียวแน่นในทุกมิติ ทั้งเศรษฐกิจ สังคม การเมือง และความมั่นคง เพื่อให้เป็นกลุ่มที่แข็งแกร่งอย่างแท้จริง และไม่ได้เป็นเพียงแค่พิธีการ
Data = New Oil + New Gold
ดร.เกรียงศักดิ์ ได้เน้นย้ำว่าประเทศไทยมีโอกาสสุดท้ายในการเป็นผู้นำอาเซียน โดยเฉพาะในช่วงที่ต้องรับตำแหน่งประธานหมุนเวียนในปี พ.ศ. 2572 ซึ่งต้องเป็นผู้นำที่ “มีเขี้ยวเล็บ” สามารถผลักดันนโยบายสำคัญและปรับโครงสร้างอาเซียนให้เข้มแข็งยิ่งขึ้น ไม่ใช่แค่ประธานตามพิธีการอย่างที่เคยเป็นมาในอดีต
พร้อมกันนี้ ยังได้ให้คำจำกัดความใหม่ของยุคสมัยนี้ว่า “ข้อมูลคือทองคำและน้ำมันใหม่” (Data = New Oil + New Gold) ซึ่งมีความสำคัญยิ่งกว่าทรัพยากรแบบดั้งเดิม และเป็นเครื่องมือที่จะช่วยในการตัดสินใจเชิงนโยบายอย่างมีประสิทธิภาพ
ดังนั้น สถาบันพัฒนาการค้าระหว่างประเทศ (ITD) จึงมีบทบาทสำคัญในการจัดทำรายงานข่าวกรองทางการค้า (Trade Intelligence Report) ที่ไม่ได้เป็นเพียงการรวบรวมข้อมูลดิบ แต่เป็นการนำข้อมูลมาวิเคราะห์และกลั่นกรองให้กลายเป็น “Intelligence” ที่ชาญฉลาด สามารถนำไปใช้ในการวางแผนและกำหนดทิศทางนโยบายของประเทศได้อย่างมีคุณภาพ เพื่อให้ประเทศไทยไม่พลาดโอกาสสำคัญในเวทีโลกอีกต่อไป
