ตัวเลขว่างงาน 1% แค่ภาพลวงตา! SCB EIC ผ่าลึกตลาดแรงงานไทย พบ “วิกฤตซ่อนรูป” สุดเปราะบาง เด็กจบใหม่เตะฝุ่นพุ่งเกือบ 19%
SCB EIC เปิดรายงานฉบับล่าสุด “ตลาดแรงงานไทย : ความเปราะบางภายใต้เลขว่างงานที่ดูแข็งแรง” ชี้ให้เห็นภาพที่น่ากังวล สวนทางกับอัตราการว่างงานภาพรวมที่ต่ำเพียง 1% โดยระบุว่าตลาดแรงงานกำลังอ่อนแอลงจากภายในอย่างมีนัยสำคัญ และส่งสัญญาณอันตรายในหลายมิติ ทั้งปัญหาการว่างงานในกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่พุ่งสูงเป็นประวัติการณ์ จำนวนคนมีงานทำลดลง และรายได้ที่ยังไม่ฟื้นตัวเต็มที่
4 สัญญาณอันตราย ซ่อนอยู่ใต้พรม
แม้ตัวเลขว่างงานรวมจะดูดี แต่เมื่อเจาะลึกลงไปกลับพบความเปราะบางที่น่าเป็นห่วง 4 ประการ:
- เด็กจบใหม่เคว้ง: อัตราว่างงานของแรงงานอายุน้อย (15-24 ปี) สูงขึ้นแตะ 5.9% และน่าตกใจที่สุดคือ กลุ่มผู้ที่จบ ปริญญาตรีขึ้นไป มีอัตราว่างงานพุ่งสูงถึง 18.9% ในไตรมาส 2 ปี 2568 สะท้อนปัญหางานไม่ตรงวุฒิ และการเข้าสู่ตลาดแรงงานที่ยากลำบากขึ้น
- คนมีงานทำหายไป 5 แสนคน: เมื่อเทียบกับปี 2563 จำนวนผู้มีงานทำโดยรวมลดลงต่อเนื่องกว่า 5 แสนคน โดยเฉพาะในภาคเกษตรและอุตสาหกรรม
- ชั่วโมงทำงานลด-งานพาร์ตไทม์เพิ่ม: สัดส่วนคนทำงานเต็มเวลาและทำล่วงเวลา (OT) ลดลง ขณะที่คนทำงานไม่เต็มเวลา (Part-time) กลับเพิ่มขึ้น บ่งชี้ถึงความไม่มั่นคงของงานและรายได้
- ว่างงานในระบบประกันสังคมสูงสุดในรอบ 3 ปี: อัตราว่างงานของผู้ประกันตน ม.33 พุ่งขึ้นเป็น 2.3% ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบ 3 ปี
“แผลเป็น” จากโควิดและภัยคุกคามใหม่
รายงานยังชี้ว่า วิกฤตโควิด-19 ได้ทิ้งรอยแผลเป็นไว้ในตลาดแรงงานไทย โดย รายได้ที่แท้จริง (หักเงินเฟ้อ) ของแรงงาน ณ ไตรมาส 2 ปี 2568 ยังคงต่ำกว่าช่วงก่อนโควิดถึง 1.2% หมายความว่าคนไทยมีกำลังซื้อน้อยลงแม้เวลาจะผ่านไปกว่า 5 ปีแล้วก็ตาม นอกจากนี้ สัดส่วน แรงงานนอกระบบ ที่ขาดสวัสดิการและความมั่นคง ยังเพิ่มขึ้นต่อเนื่องมาอยู่ที่ 52.8%
ซ้ำเติมด้วยความเสี่ยงจากภายนอก SCB EIC ประเมินว่า แรงงานไทยราว 5 ล้านคน ในอุตสาหกรรม เช่น ยางพารา, สิ่งทอ, ยานยนต์ และอิเล็กทรอนิกส์ มีความเสี่ยงสูงที่จะได้รับผลกระทบจากกำแพงภาษีและสงครามการค้ารอบใหม่
ทางรอดแรงงานไทย “3 ปรับ” รับมือโลกยุคใหม่
ท่ามกลางความท้าทายรอบด้าน SCB EIC แนะกลยุทธ์ “3 ปรับ” เพื่อให้แรงงานไทยสร้างภูมิคุ้มกันและอยู่รอดได้:
- ปรับทักษะ (Upskill/Reskill): เรียนรู้ทักษะใหม่ๆ ที่ตลาดต้องการ โดยเฉพาะทักษะดิจิทัลและ AI
- ปรับทัศนคติการเงิน (Financial Resilience): สร้างวินัยทางการเงิน ออมเงิน และหารายได้หลายทางเพื่อลดความเสี่ยง
- ปรับตัวทันโลก (Adaptability): เปิดรับรูปแบบการทำงานและเทรนด์ใหม่ๆ เพื่อให้พร้อมรับทุกการเปลี่ยนแปลง
สรุปได้ว่า ตลาดแรงงานไทยกำลังเผชิญความท้าทายเชิงโครงสร้างที่ซับซ้อนเกินกว่าตัวเลขว่างงาน 1% จะสะท้อนได้ ซึ่งทุกฝ่ายจำเป็นต้องเร่งปรับตัวเพื่อรับมือกับความเปราะบางที่รออยู่ข้างหน้า
