มหาวิทยาลัยมหิดล จับมือกับ OpenAI องค์กรผู้นำด้านปัญญาประดิษฐ์ระดับโลก เปิดตัวความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ที่นำโครงสร้างพื้นฐานระดับแถวหน้าอย่าง ChatGPT Edu และโมเดลวิจัยขั้นสูงเข้ามาใช้งานจริง ครอบคลุมทั้งอาจารย์ นักศึกษา นักวิจัย และบุคลากรทางการแพทย์กว่า 80,000 คน มุ่งยกระดับการศึกษาและการบริการสุขภาพให้ก้าวทันโลกยุคใหม่
จุดเริ่มต้นและเป้าหมายของความร่วมมือครั้งนี้ มีเบื้องลึกอย่างไร มหาวิทยาลัยมองเห็นอะไรในวิกฤตโครงสร้างประชากร และเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์จะเข้ามาเปลี่ยนวิธีรักษาคนไข้ของแพทย์ไทยไปในทิศทางใด BiztalkNews ได้ร่วมเจาะลึกผ่านบทสัมภาษณ์พิเศษนี้
ความร่วมมือระหว่าง มหาวิทยาลัยมหิดล และ OpenAI
รองศาสตราจารย์ นายแพทย์เชิดชัย นพมณีจำรัสเลิศ รองอธิการบดีฝ่ายสารสนเทศและดิจิทัลทรานส์ฟอร์เมชัน มหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายอย่างชัดเจนว่า มหาวิทยาลัยมีนโยบายชัดเจนในการบ่มเพาะบัณฑิตให้จบออกไปเป็น ‘AI Graduate Student’ ซึ่งตลอด 4 ปีของการเรียนรู้ นักศึกษาต้องมีทักษะการใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบ ปลอดภัย และเกิดประสิทธิภาพสูงสุด
มหาวิทยาลัยจึงจำเป็นต้องสร้าง Ecosystem ที่เปิดโอกาสให้ทุกคนเข้าถึงได้อย่างทั่วถึง ไม่จำกัดเฉพาะคนที่มีฐานะ ที่ผ่านมาแม้จะเปิดให้ใช้โมเดล Open Source บนคอมพิวเตอร์สมรรถนะสูงของมหาวิทยาลัย แต่ระบบฟรีก็ยังมีข้อจำกัดด้านศักยภาพ การเลือกลงทุนเชื่อมต่อกับระบบที่ก้าวหน้าของ OpenAI จึงเป็นการเปิดประตูสู่โมเดลรุ่นใหม่อย่าง GPT-4.1, Astra, Codex รวมถึง Operator ซึ่งก้าวข้ามจากการเป็นแค่แชตบอตถามตอบ ไปสู่การเป็น Agentic AI ที่สามารถสร้างแอปพลิเคชันและนวัตกรรมใหม่ๆ ได้จริง
รศ.นพ.เชิดชัย ยังเสริมอีกว่า การร่วมมือในครั้งนี้ช่วยให้มหาวิทยาลัยได้สร้าง Ecosystem ให้นักศึกษาได้ใช้งานจริง เพราะฉะนั้นการเริ่มต้นก่อนทำให้ผู้เรียนได้ฝึกฝนทักษะก่อน และหวังว่าสิ่งนี้จะเป็นแรงบันดาลใจให้มหาวิทยาลัยอื่นๆ ในประเทศเห็นว่า การยกระดับเด็กจบใหม่ด้วย AI เป็นสิ่งที่ลงมือทำได้จริง
ด้าน Deeps De Silva, GTM Director for Education, APAC ตัวแทนจากฝั่ง OpenAI กล่าวว่า ปัญหาใหญ่ที่อุตสาหกรรมทั่วโลกกำลังเผชิญ รวมถึงในประเทศไทย คือการขาดแคลนบุคลากรที่มีทักษะ Generative AI การร่วมมือกับมหิดลจึงมีเป้าหมายหลักในการสร้างบัณฑิตสายพันธุ์ใหม่ที่เป็น ‘AI-native graduates’ ที่พร้อมก้าวเข้าสู่ตลาดแรงงานทั้งในระดับประเทศและระดับสากล
นอกจากนี้ ภารกิจของ OpenAI ในการสร้าง AGI เพื่อประโยชน์ของมนุษยชาติ จำเป็นต้องพึ่งพาการทำงานร่วมกับสถาบันวิชาการชั้นนำ โดยเฉพาะการเร่งการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ (Accelerating scientific discovery) ซึ่งมหิดลมีความเป็นเลิศระดับโลกด้านการแพทย์และชีววิทยาศาสตร์ OpenAI จึงนำโมเดลใหม่อย่าง Rosalind เข้ามาให้นักวิจัยมหิดลใช้ศึกษาวิจัยโครงสร้างโปรตีนและชีววิทยาศาสตร์ขั้นสูง
ChatGPT Edu จะเข้ามาเปลี่ยนการเรียนการสอนระดับไหน
Deeps De Silva ระบุว่า เครื่องมือนี้เป็นโครงสร้างพื้นฐานระดับองค์กรที่มหาวิทยาลัยบริหารจัดการระบบและความปลอดภัยของข้อมูลได้เอง โดย OpenAI ได้จัดทีมเข้ามาช่วยฝึกอบรมและ Upskill อย่างใกล้ชิด เพื่อลดช่องว่างความสามารถ (Capability Gap) ซึ่งพบว่าผู้ที่ใช้โมเดลขั้นสูงอย่างมีประสิทธิภาพ สามารถสร้างผลงานได้เหนือกว่าคนที่ใช้เพียงงานค้นหาทั่วไปถึง 7 เท่า
Deeps De Silva ยังชี้ให้เห็นว่า การเรียนรู้ในยุคนี้กำลังเปลี่ยนผ่านไปสู่ ‘Hyper-personalized Learning’ โดยยกตัวอย่างการใช้นวัตกรรมโมเดลภาพใหม่อย่าง Images 2.6, การใช้ GPT-6 Astra สร้างโมเดล 3 มิติ และการเปลี่ยนข้อสอบให้เป็นแบบเควสต์ (Quest) ทำให้นักศึกษาได้เรียนรู้แบบเสมือนจริง ไม่ใช่แค่การอ่านตำรา ขณะที่ฟีเจอร์ใหม่อย่าง Voice Mode และ Agent อย่าง Docs ช่วยให้นักศึกษามีติวเตอร์ส่วนตัวที่คอยตอบโต้ได้ตลอดเวลาตามสไตล์การเรียนรู้ของแต่ละคน
รศ.นพ.เชิดชัย เสริมในประเด็นนี้ว่า การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเห็นผลได้ชัดเจน เช่น การเรียนวิชากายวิภาคศาสตร์ (Anatomy) ที่อาจารย์สามารถสร้างโมเดล 3 มิติได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง เพียงแค่ป้อนเนื้อหาและจัดคำสั่ง Prompt ที่เหมาะสม โดยไม่ต้องเขียนโค้ดเป็น ทำให้ประหยัดงบประมาณและเวลาในการผลิตสื่อไปอย่างมหาศาล
การลงทุนด้าน AI จะช่วยแก้ Pain Point เรื่องการขาดแคลนกำลังคนในอนาคตได้อย่างไร
รศ.นพ.เชิดชัย วิเคราะห์ว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญหน้ากับสังคมสูงอายุอย่างรวดเร็ว ในขณะที่เด็กเกิดใหม่ลดลงอย่างเห็นได้ชัด ความท้าทายนี้บีบให้แรงงานรุ่นใหม่ต้องมีผลิตภาพ (Productivity) สูงขึ้น คนเพียงคนเดียวต้องทำงานได้มากขึ้นและมีประสิทธิภาพสูงขึ้น เพื่อสร้างรายได้เข้าประเทศและดูแลประชากรสูงวัย
การมีเครื่องมือที่ทรงพลังจึงเป็นตัวแปรชี้ขาด ซึ่งตนเปรียบเทียบว่าในยุคปัจจุบัน การมีหรือไม่มี AI ก็ไม่ต่างอะไรกับยุคที่มีไฟฟ้ากับไม่มีไฟฟ้า หรือการมีอินเทอร์เน็ตกับไม่มีอินเทอร์เน็ต หากคนไทยไม่รู้วิธีใช้เครื่องมือเหล่านี้ ย่อมยากที่จะแข่งขันในระดับสากล
ในด้านข้อกังวลที่ว่า การนำ AI เข้ามาอาจทำให้ผู้เรียนพึ่งพาเทคโนโลยีจนสูญเสียทักษะหรือความคิดสร้างสรรค์ของตนเอง ทางมหิดลวางกรอบอย่างไร
รศ.นพ.เชิดชัย ระบุว่า มหาวิทยาลัยตั้งหลักด้วยแนวคิด ‘AI in the loop for a better human’ โดยยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง แล้วตั้งคำถามว่า AI จะมาเสริมคนให้เก่งขึ้นได้อย่างไร
หลักการ Responsible AI ไม่ใช่แค่การใช้อย่างรับผิดชอบ แต่ต้องรู้เท่าทันว่า AI ตอบถูกหรือผิดแค่ไหน และจะดึงความสามารถของ AI ที่มีความรู้กว้างขวาง ไม่ลืม อ่านข้อมูลได้รวดเร็ว มาทำงานร่วมกับจุดแข็งของมนุษย์ที่มีความคิดสร้างสรรค์ (Creativity) และความเห็นอกเห็นใจ (Empathy) ได้อย่างไร
ในแง่ของวงการแพทย์ AI กำลังเข้ามาเป็นผู้ช่วยสำคัญ เช่น การช่วยอ่านภาพเอกซเรย์ หรือตรวจชิ้นเนื้อ ที่ช่วยให้แพทย์มองเห็นจุดผิดปกติได้เร็วขึ้นและแม่นยำขึ้น จากเดิมที่ตรวจได้วันละ 10 เคส อาจเพิ่มเป็น 50 เคส โดยที่แพทย์เองก็เรียนรู้ไปพร้อมกัน และยังคงทำหน้าที่เป็นผู้ยืนยันความถูกต้องและรับผิดชอบผลการรักษาขั้นสุดท้ายเสมอ ไม่ใช่การปล่อยให้เป็นภาระของเทคโนโลยี
สำหรับคำถามสำคัญที่ว่า AI จะเข้ามาปฏิวัติระบบสาธารณสุขของประเทศได้อย่างไร
รศ.นพ.เชิดชัย ชี้ว่า นี่คือโอกาสในการทำ Healthcare Transformation ปรับทิศทางจากเดิมที่รอให้ป่วยแล้วค่อยมารักษา ไปสู่การป้องกันโรคเชิงรุกผ่านการบูรณาการข้อมูลอุปกรณ์ IoT จากนาฬิกาสมาร์ตวอตช์ พฤติกรรมการนอน การเดิน และการรับประทานอาหาร เพื่อให้ AI ทำหน้าที่เป็น ‘Personal Health Coach’ คอยแนะนำการปรับพฤติกรรมเฉพาะบุคคลอย่างสมดุล
ความแม่นยำของข้อมูลจะต่อยอดไปสู่การรักษาแบบ Personalized Medicine เมื่อผู้ป่วยไปถึงโรงพยาบาล แพทย์จะมีข้อมูลพฤติกรรมย้อนหลังควบคู่กับข้อมูลทางพันธุกรรม (Genetics) ทำให้สามารถเลือกแนวทางการรักษาและสั่งจ่ายยาที่ตรงจุดกับแต่ละบุคคลได้ทันที ที่สำคัญคือการดูแลที่ลงลึกไปถึงสุขภาวะ (Wellbeing) ไม่ใช่เพียงแค่รักษาตัวเลขผลตรวจให้สวยงาม แต่ผู้ป่วยยังคงมีคุณภาพชีวิตและความสุขในชีวิตประจำวัน
เยาวชนและนักวิชาชีพสายสุขภาพรุ่นใหม่ต้องปรับตัวอย่างไรในยุค AI
รศ.นพ.เชิดชัย ให้ข้อคิดว่า คนรุ่นนี้ต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญในศาสตร์ของตนเองอย่างลึกซึ้ง ขณะเดียวกันต้องมีความรู้รอบด้าน และต้องเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) เพราะแม้ AI จะยังไม่ได้เข้ามาทำงานแทนคน แต่คนที่ใช้ AI เป็น จะเป็นผู้ที่เข้ามาแทนที่คนที่ไม่ยอมปรับตัวอย่างแน่นอน
ขณะที่ Deeps De Silva กล่าวทิ้งท้ายในมุมมองของ OpenAI ว่า ความร่วมมือครั้งนี้กำลังสร้างเส้นทางบ่มเพาะนักสร้างสรรค์รุ่นใหม่ (Emerging talent pathway) โดยนักศึกษาที่ไม่จำเป็นต้องมีความรู้ด้านไอที สามารถใช้ AI พัฒนาแอปพลิเคชัน สร้างโมเดลธุรกิจ และก้าวขึ้นเป็นผู้ก่อตั้งสตาร์ตอัปสายสุขภาพและการแพทย์ (HealthTech founders) ซึ่งจะดึงดูดเงินลงทุนจากกลุ่มทุน VC และกลายเป็นพลังขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลที่สำคัญของประเทศไทยในอนาคต
