กระแสเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังผลักดันเม็ดเงินลงทุนมหาศาลเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจโลก ในฐานะระบบปฏิบัติการใหม่ที่เปลี่ยนวิถีการสร้างมูลค่าทางธุรกิจ สำหรับประเทศไทย ตัวเลขจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ชี้ให้เห็นว่า ในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 มูลค่าคำขอรับการส่งเสริมการลงทุนรวมแตะ 1.47 ล้านล้านบาท ขยายตัว 37% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า โดยในจำนวนนี้เป็นโครงการกลุ่มดิจิทัลสูงถึง 1.12 ล้านล้านบาท หรือคิดเป็น 76% ของทั้งหมด
ทว่าเม็ดเงินมหาศาลที่หนุนให้ไทยกลายเป็นหมุดหมายสำคัญด้านโครงสร้างพื้นฐานอย่างดาต้าเซ็นเตอร์ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ยังไม่ได้เป็นหลักประกันการเติบโตอย่างยั่งยืนโดยอัตโนมัติ
ซิกเว่ เบรกเก้ ประธานคณะผู้บริหารกลุ่ม บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ชี้ว่า หัวใจสำคัญอยู่ที่ความสามารถในการ “แปรเปลี่ยน” (conversion) การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้ให้กลายเป็นขีดความสามารถที่จับต้องได้จริง เพิ่มผลิตภาพ และกระจายประโยชน์สู่คนไทยทุกคน เพื่อแก้โจทย์ใหญ่ในการพาประเทศหลุดพ้นจากกับดักรายได้ปานกลาง
จุดคานงัดสำคัญที่สุดของเศรษฐกิจไทยอยู่ที่กลุ่มผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ข้อมูลธนาคารโลกระบุว่า SME ครองสัดส่วนถึง 99.5% ของธุรกิจในประเทศ และรองรับการจ้างงานสูงถึง 69.5% ของแรงงานทั้งหมด ยิ่งไปกว่านั้น ราว 85% จัดอยู่ในกลุ่ม micro SME ที่มีแรงงานไม่เกิน 5 คน และมีรายได้ต่ำกว่า 1.8 ล้านบาทต่อปี แต่กลับสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจคิดเป็นสัดส่วนเพียง 35.3% ของ GDP ปัญหาผลิตภาพต่ำจากการขาดทักษะ ทรัพยากร และเทคโนโลยี จึงเป็นอุปสรรคสำคัญที่ต้องแก้ไข
แม้รายงานของ Salesforce จะระบุว่า 70% ของ SME ไทยเริ่มใช้งานหรือทดลอง AI แล้ว แต่รายงาน Unlocking Thailand’s AI Potential 2026 ของ AWS กลับพบว่า ธุรกิจที่ใช้ AI ถึง 74% ยังจำกัดอยู่แค่ระดับพื้นฐาน เช่น การใช้แชตบอตสรุปความหรือค้นหาข้อมูล มีเพียง 17% ที่ใช้ในระดับกลาง และเพียง 9% ที่ก้าวไปถึงระดับสูง การยกระดับการใช้ประโยชน์จึงจำเป็นต้องผลักดันให้ลึกซึ้งขึ้น โดยแบ่งออกเป็น 3 ระดับ:
- AI-assisted: การใช้ AI ช่วยทำงานย่อยให้เสร็จเร็วขึ้น เช่น ตอบแชตหรือแต่งภาพสินค้า แต่การตัดสินใจหลักยังคงเป็นของมนุษย์
- AI-operated: การออกแบบกระบวนการใหม่ให้ AI เชื่อมโยงงานทั้งระบบ เช่น รวมยอดขาย คาดการณ์สต็อก ปรับราคา และจัดสรรงบโฆษณาอัตโนมัติ โดยเจ้าของทำหน้าที่กำกับดูแลระบบ
- AI-native: การสร้างโมเดลธุรกิจที่มี AI เป็นแกนหลัก เช่น ตัวอย่างแพลตฟอร์ม Atoms ในจีน ที่นำทีม AI เอเจนต์มาทำงานแทนนักวิจัยและวิศวกร ทำให้ผู้ก่อตั้งคนเดียวขับเคลื่อนธุรกิจสร้างรายได้ หรือการผันตัวจากการขายสินค้ามาเป็นผู้ให้บริการโซลูชัน AI แก่ผู้ค้ารายอื่น
เพื่อขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นรูปธรรม กรอบแนวคิด “Reimagine, Transform and Lead” จึงเป็นเข็มทิศสำคัญ:
- Reimagine: คิดใหม่ว่า AI ทำอะไรได้บ้าง ปัจจุบันรายงานของ BCG พบว่า 63% ของการซื้อที่มี AI ช่วย ได้นำพาผู้บริโภคไปพบแบรนด์ใหม่ที่ไม่เคยพิจารณามาก่อน ปัจจัยชี้ขาดจึงเปลี่ยนจากงบโฆษณาไปสู่ความชัดเจนของข้อมูลสินค้าและบริการที่ AI สามารถนำไปวิเคราะห์และแนะนำได้
- Transform: ปรับเปลี่ยนโมเดลธุรกิจทีละขั้นอย่างจริงจัง จากระดับช่วยงาน สู่ระดับดำเนินงาน และก้าวสู่ธุรกิจที่ขับเคลื่อนด้วย AI
- Lead: นำทัพด้วยความรวดเร็วและยืดหยุ่น โดยอาศัยความคล่องตัวของ SME ในการตัดสินใจและก้าวข้ามข้อจำกัดเพื่อชิงความได้เปรียบ
ความสำเร็จของการเปลี่ยนผ่านต้องอาศัยปัจจัยเชิงระบบหนุนหลัง ทั้งเครื่องมือราคาเข้าถึงได้ แหล่งข้อมูลคุณภาพ การพัฒนาทักษะ แพลตฟอร์มที่ปลอดภัย และนโยบายกำกับดูแล ในส่วนของ ทรู คอร์ปอเรชั่น ได้เปิดตัวแพลตฟอร์ม True AI Hub รวบรวมโมเดล AI กว่า 50 รูปแบบ เริ่มต้น 399 บาทต่อผู้ใช้ต่อเดือน เพื่อลดอุปสรรคด้านต้นทุน ควบคู่กับการผนึกกำลังพันธมิตร เครือเจริญโภคภัณฑ์, Arise Ventures Group, AWS และ Amazon ตั้งเป้าเสริมทักษะ AI แก่คนไทย 3 ล้านคน พร้อมร่วมแบ่งปันแนวทางธรรมาภิบาล AI และพื้นที่ทดสอบ (Sandbox) ร่วมกับภาครัฐ
บทวิเคราะห์จาก Access Partnership ชี้ว่า การประยุกต์ใช้ AI มีศักยภาพสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้ธุรกิจไทยได้ไม่น้อยกว่า 2.6 ล้านล้านบาทภายในปี 2573 โอกาสทางเศรษฐกิจครั้งประวัติศาสตร์นี้จะไม่เกิดขึ้นได้เอง หากปราศจากการต่อยอดโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลให้กลายเป็นขีดความสามารถที่แท้จริงของ SME เพื่อเปลี่ยนเม็ดเงินลงทุนให้กลายเป็นผลิตภาพและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของคนไทยอย่างยั่งยืน
