โลกกำลังก้าวเข้าสู่ยุคสงครามเทคโนโลยี (Tech War) ที่มี AI เป็นศูนย์กลางในการเปลี่ยนแปลงภูมิศาสตร์เศรษฐกิจ แต่การจะขับเคลื่อน AI ให้ชาญฉลาดและประมวลผลข้อมูลมหาศาลจากทั้งภาคพื้นดินและอวกาศได้นั้น ระบบคอมพิวเตอร์แบบเดิมเริ่มขยับเข้าใกล้ขีดจำกัด กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จึงหมุดหมายสำคัญ โดยชี้ว่า เทคโนโลยี “ควอนตัม” (Quantum Technology) คือจิ๊กซอว์ชิ้นสุดท้ายที่ประเทศไทยจะมองข้ามไม่ได้
ในงานเปิดตัว “Quantum Club Thailand” ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ได้ฉายภาพทิศทางยุทธศาสตร์ Frontier Research ของประเทศ ซึ่งประกอบด้วย 3 Pillar หลัก ได้แก่ ควอนตัม นิวเคลียร์ และอวกาศ (Space) โดยระบุว่าทั้งสามเรื่องแท้จริงแล้วคือเนื้อเดียวกันในการสร้างเอกราชทางข้อมูล และยกระดับประเทศไทยสู่ประเทศรายได้สูง
“ควอนตัม อวกาศ พลังงาน และ AI ไม่ใช่เรื่องแยกส่วน… แต่คือเรื่องเดียวกันที่ต้องโตไปพร้อมกัน”
การพัฒนา AI ในปัจจุบันจำเป็นต้องพึ่งพาข้อมูลหลากหลายมิติ ตั้งแต่ระดับภาคพื้นดิน เช่น จีโนมิกส์ (Genomics) การแพทย์แม่นยำ (Precision Medicine) และเทคโนโลยีชีวภาพ ไปจนถึงข้อมูลระดับอวกาศผ่านเศรษฐกิจอวกาศ (Space Economy) การที่ประเทศไทยมีโครงสร้างพื้นฐานด้านอวกาศเป็นของตนเอง จะช่วยสร้างความมั่นคงและความลับทางข้อมูลเหนือฟ้า โดยไม่ต้องพึ่งพาข้อมูลจากต่างประเทศเพียงอย่างเดียว
“ถ้าเราไม่มีเอกราชบนข้อมูลเหนือฟ้าของเรา ก็ยากที่เราจะพูดได้เต็มปากว่า ประเทศไทยจะยืนบนลำแข้งตัวเองได้อย่างมั่นคง”
อย่างไรก็ตาม การประมวลผลมวลข้อมูลมหาศาลเหล่านี้ ต้องใช้พลังการคำนวณ (Computing Power) สูงเกินกว่าที่ระบบ High-Performance Computing (HPC) ทั่วไปจะรองรับได้ ประเทศไทยจึงต้องมุ่งสู่ Quantum Computing ควบคู่ไปกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานพลังงานแห่งอนาคต ทั้งพลังงานนิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) และพลังงานทดแทน ตลอดจนการวิจัยเซมิคอนดักเตอร์ด้านโฟโตนิกส์ (Photonics) เพื่อเปลี่ยนจากการใช้อิเล็กตรอนเป็นการใช้แสง เพิ่มความเร็วและความยืดหยุ่นในการประมวลผลและการสื่อสารทางควอนตัม
ปักหมุด Science Diplomacy ดึง VC ร่วมปั้น Deep Tech สู่สากล
ความท้าทายสำคัญของเทคโนโลยีขั้นสูงคือความเสี่ยงในการลงทุนช่วงเริ่มต้น ซึ่ง อว. ได้ยกย่องความกล้าหาญของภาคเอกชนไทยที่จับมือกับภาครัฐและสถาบันวิจัยอย่าง สวทช. ร่วมกันผลักดัน Quantum Club Thailand เพื่อสร้างระบบนิเวศ (Ecosystem) ที่แข็งแกร่ง
นอกจากนี้ การขับเคลื่อนควอนตัมจะใช้กลไก “การทูตวิทยาศาสตร์” (Science Diplomacy) เพื่อสร้างความร่วมมือกับเครือข่ายเทคโนโลยีทั่วโลก ก้าวข้ามข้อจำกัดด้านภูมิรัฐศาสตร์ โดยมีเป้าหมายสร้างสตาร์ทอัพด้าน Deep Tech ที่สามารถออกไปเติบโตในตลาดสากล ไม่ว่าจะเป็นยุโรป สแกนดิเนเวีย สหรัฐอเมริกา หรือจีน
ในเชิงนโยบาย รัฐบาลได้จัดตั้งคณะกรรมการควอนตัมเพื่อเป็นแกนกลางเชื่อมโยงการทำงานร่วมกัน 10 กระทรวง พร้อมใช้กลไกการลงทุนจากสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) และกองทุน Venture Capital (VC) ร่วมสนับสนุน โดยมีพื้นที่อย่าง True Digital Park เป็นฮับในการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และบ่มเพาะนวัตกรรม เพื่อเปลี่ยนงานวิจัยระดับห้องปฏิบัติการให้กลายเป็นธุรกิจจริงที่แข่งขันได้ในระดับโลก
“ถ้าวันนี้ประเทศไทยมีรูโหว่ที่คำว่าควอนตัมขึ้นมา Ecosystem นี้จะไม่ครบ และไม่สามารถวิ่งไปได้อย่างสมบูรณ์แบบ ควอนตัมไม่ใช่แค่เรื่องงานวิจัย แต่คือจิ๊กซอว์สำคัญที่จะทำให้เราก้าวไปข้างหน้าพร้อมกับ AI และเศรษฐกิจแห่งอนาคต” ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ กล่าว
–ทรู เผยความสำเร็จ “AI Mastery for Media” รุ่นแรก ยกระดับสื่อไทยใช้ AI ทำงานจริงอย่างรับผิดชอบ
